18 juni 2025
Leestijd 2 minuten

Van leegstand naar levendigheid

Van leegstand naar levendigheid
Op 21 mei organiseerde GroenLinks-PvdA een politiek café over de leegstand in de binnenstad. Een onderwerp dat leeft, getuige de volle zaal. Alle inleiders waren het roerend eens dat de binnenstad van Alkmaar hoognodig moet gaan veranderen en dat er daarbij breder gekeken moet worden dan de winkelfunctie.

Met name wonen boven winkels, meer functiemenging en het betrekken van een brede groep Alkmaarders om samen de omslag van winkelstraat naar ontmoetingscentrum te maken konden op brede steun rekenen. De discussie ging dan ook meer over de vraag hoe we dit zo snel mogelijk voor elkaar kunnen krijgen, dan over het uitgangspunt. ‘Omarm de transitie!’ was de oproep waarmee de avond eindigde.

Binnenstadsondernemer Bjorn Mulder trapte af met wat hij ziet als de drie belangrijkste redenen voor (langdurige) leegstand: ego’s, huurprijzen en regelgeving. Geen enkele investeerder koopt een pand om het leeg te laten staan, maar door een combinatie van deze factoren kan een pand toch langer leegstaan dan gewenst. Een heldere gemeentelijke visie en goede samenwerking met de pandeigenaren zijn essentieel om de omslag te maken van leegstand als probleem naar transitiedenken.

Planoloog Martin van der Maas was iets strenger voor pandeigenaren. Bij langdurige leegstand mogen zij best een financiële prikkel krijgen om iets anders met hun pand te gaan doen. Want een binnenstad is veel meer dan een winkelgebied en allerlei andere functies zouden ook prima in lege winkelpanden gerealiseerd kunnen worden. Horeca, kantoren, een buurthuis, pop-up winkels en cultuur horen allemaal óók bij een binnenstad. Leegstand moet je volgens hem dan ook breder zien: leegstaande ruimtes boven winkels, lege parkeergarages en zelfs lege op straat geparkeerde auto’s dragen allemaal niet bij aan een levendige binnenstad.  En dat is wel wat de meeste binnenstadsbewoners (én bezoekers!) graag zien.

Johan Schomaker van Platform De Nieuwe Winkelstraat (DNWS) sloot zich hier van harte bij aan. DNWS pleit ervoor de binnenstad te zien als een moderne ‘agora’, een publieke ruimte waar mensen elkaar ontmoeten. Een place to be in plaats van een place to buy. Alkmaar is groot genoeg om alle centrumfuncties te hebben en klein genoeg om deze transitie echt in gezamenlijkheid te maken. Dus pleit hij voor een brede blik op de binnenstad, het meer betrekken van binnenstadsbewoners en andere stakeholders, het doorbreken van de dominantie van de retailsector, en minder experts en meer kwartiermakers.

Lokale politici Rob Haverlang (Belangen Alkmaarse Samenleving) en Tineke Bouchier (GroenLinks-PvdA) waren het roerend met elkaar eens dat vooral wonen boven winkels en de transitie naar een ‘place to be’ van groot belang zijn om de binnenstad (nog?) levendiger te maken. De bedoelingen zijn goed, maar het duurt soms wel erg lang. De nieuwe woonvisie kan hier wellicht verandering in brengen, hoewel het ook zou helpen als er meer ambtelijke capaciteit beschikbaar zou komen om de gesprekken waar DNWS voor pleit te voeren. Vanuit de zaal werd het probleem nog even aangescherpt (‘we willen gewoon meer gezelligheid!’) en een goede suggestie voor het parkeerprobleem aangedragen (een Transferium bij AZ). Met de oproep samen de schouders er onder te zetten, eindigde de avond in positieve stemming.